مرکز فوق تخصصی چشم پزشکی بصیر
درمانگاه اپتومتری و لنز تماسی بصیر
دید دقیق‌تر، با اصلاحی متناسب با نیازهای هر فرد
دید واضح فقط به دانستن یک عدد برای شماره چشم محدود نمی‌شود. سن، نوع فعالیت، فاصله کاری، وضعیت دو چشم، سلامت قرنیه و سطح چشم همگی در انتخاب عینک یا لنز تماسی مناسب نقش دارند.
در درمانگاه اپتومتری و لنز تماسی بصیر، بینایی و عیوب انکساری ارزیابی می‌شوند و براساس شرایط فرد، نسخه عینک یا لنز تماسی مناسب تعیین خواهد شد.
برای افرادی که قرنیه نامنظم، قوز قرنیه، آستیگماتیسم بالا یا سابقه جراحی قرنیه دارند، ممکن است طراحی و فیت تخصصی لنز ضروری باشد.
لنز تماسی یک وسیله پزشکی است و انتخاب آن تنها براساس رنگ، ظاهر یا شماره عینک صحیح نیست. نوع، اندازه، انحنا، جنس و شیوه استفاده از لنز باید متناسب با چشم هر فرد تعیین شود.
سنجش بینایی
سنجش بینایی برای ارزیابی میزان وضوح دید و عملکرد بینایی در فاصله‌های مختلف انجام می‌شود.
این ارزیابی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- اندازه‌گیری دید دور و نزدیک
- بررسی دید هر چشم به‌صورت جداگانه
- ارزیابی عملکرد دو چشم با یکدیگر
- بررسی دید نزدیک و نیازهای مطالعه
- ارزیابی متناسب با شغل و فاصله کاری
- بررسی تغییر دید نسبت به نسخه قبلی
- سنجش دید با و بدون اصلاح
تعیین شماره عینک
عیوب انکساری شامل نزدیک‌بینی، دوربینی، آستیگماتیسم و پیرچشمی هستند. در تعیین نسخه عینک، علاوه بر اندازه‌گیری دستگاهی، پاسخ و راحتی دید فرد نیز بررسی می‌شود.
انواع نسخه‌های عینک
- عینک دید دور
- عینک مطالعه
- عینک کار با رایانه
- عینک دوکانونی یا تدریجی
- اصلاح آستیگماتیسم
- عینک کودکان
- عینک منشوری، در صورت تجویز پزشک
- عینک محافظ یا متناسب با نیاز شغلی
گاهی برای تعیین دقیق شماره چشم، به‌ویژه در کودکان یا برخی افراد جوان، استفاده از قطره و اندازه‌گیری پس از بازشدن مردمک ضروری است.
لنزهای تماسی
لنز تماسی مستقیماً روی لایه اشکی سطح چشم قرار می‌گیرد و می‌تواند برای اصلاح نزدیک‌بینی، دوربینی، آستیگماتیسم یا پیرچشمی استفاده شود.
عوامل مؤثر در انتخاب لنز
- شماره چشم و میزان آستیگماتیسم
- شکل و انحنای قرنیه
- کیفیت و مقدار اشک
- حساسیت یا خشکی چشم
- ساعات مورد انتظار استفاده
- محیط کار و تماس با گردوغبار
- توانایی رعایت بهداشت
- سن و مهارت فرد در استفاده
- سابقه بیماری یا جراحی چشم
نسخه لنز تماسی الزاماً با نسخه عینک یکسان نیست؛ زیرا فاصله لنز از چشم، انحنای قرنیه و ویژگی‌های خود لنز در نسخه آن نقش دارند.
لنزهای نرم
لنزهای نرم معمولاً راحتی اولیه بیشتری دارند و انواع مختلفی از آن‌ها برای اصلاح شماره ساده، آستیگماتیسم یا پیرچشمی طراحی شده‌اند.
انواع احتمالی لنزهای نرم
- لنز روزانه یک‌بارمصرف
- لنزهای با دوره تعویض مشخص
- لنز توریک برای آستیگماتیسم
- لنز چندکانونی برای بعضی افراد مبتلا به پیرچشمی
«مدت تعویض» با «تعداد ساعت استفاده در روز» یکسان نیست. حتی اگر یک لنز برای چند هفته طراحی شده باشد، باید هر شب طبق دستور از چشم خارج، تمیز و نگهداری شود؛ مگر آنکه نوع خاصی از استفاده شبانه توسط پزشک تجویز شده باشد.
لنزهای رنگی
لنز رنگی، حتی بدون شماره، یک وسیله پزشکی است و باید پس از معاینه و فیت مناسب تهیه شود.
لنزهای سخت نفوذپذیر به گاز
لنزهای RGP از مواد نسبتاً سخت اما عبوردهنده اکسیژن ساخته می‌شوند.
مواردی که ممکن است لنز RGP مفید باشد
- آستیگماتیسم قابل‌توجه
- قرنیه نامنظم
- قوز قرنیه
- کاهش کیفیت دید با لنز نرم
- برخی شرایط پس از جراحی قرنیه
عادت‌کردن به لنز سخت معمولاً به زمان بیشتری نیاز دارد. فیت صحیح اهمیت زیادی دارد، زیرا لنز نامناسب می‌تواند باعث ناراحتی، خراش یا آسیب قرنیه شود.
لنزهای اسکلرال
لنز اسکلرال نوعی لنز سخت با قطر بزرگ‌تر است که روی بخش سفید چشم قرار می‌گیرد و از روی قرنیه عبور می‌کند. فضای میان لنز و قرنیه با محلول مناسب پر می‌شود و می‌تواند سطحی منظم برای عبور نور ایجاد کند.
مواردی که ممکن است بررسی شوند
- قوز قرنیه متوسط یا پیشرفته
- قرنیه‌های بسیار نامنظم
- پس از پیوند یا برخی جراحی‌های قرنیه
- اسکار قرنیه
- بعضی موارد شدید بیماری سطح چشم یا خشکی چشم
لنزهای قوز قرنیه
در قوز قرنیه، شکل سطح قرنیه نامنظم می‌شود و ممکن است عینک نتواند دید کافی ایجاد کند. براساس شدت بیماری و ویژگی‌های چشم، گزینه‌های اصلاح دید می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- عینک در مراحل خفیف
- لنز نرم تخصصی
- لنز سخت نفوذپذیر به گاز
- لنز هیبریدی، در صورت ارائه
- لنز اسکلرال
- طراحی‌های ترکیبی یا اختصاصی
لنز می‌تواند کیفیت دید را بهتر کند، اما معمولاً جلوی پیشرفت قوز قرنیه را نمی‌گیرد. بیمارانی که احتمال پیشرفت بیماری دارند باید جداگانه توسط چشم‌پزشک قرنیه ارزیابی شوند تا در صورت نیاز، درمان‌هایی مانند کراس‌لینکینگ بررسی شود.
لنز سخت یا اسکلرال، قرنیه را درمان نمی‌کند و انتخاب آن با هدف ایجاد سطح نوری منظم‌تر و بهبود دید انجام می‌شود.
فیت لنز تماسی چگونه انجام می‌شود؟
فیت لنز ممکن است شامل مراحل زیر باشد:
بررسی نیاز و سابقه بیمار
نوع استفاده، ساعات مورد انتظار، شغل، سابقه مصرف لنز، حساسیت‌ها و بیماری‌های چشمی بررسی می‌شوند.
سنجش بینایی و شماره چشم
شماره پایه و بهترین دید قابل دستیابی تعیین می‌شود.
بررسی قرنیه و سطح چشم
انحنا و شکل قرنیه، وضعیت پلک‌ها، لایه اشکی و وجود خشکی یا التهاب بررسی می‌شود.
انتخاب لنز آزمایشی
نوع، انحنا، قطر و قدرت اولیه لنز انتخاب و نحوه قرارگیری آن روی چشم ارزیابی می‌شود.
تعیین دید نهایی
پس از قرارگرفتن لنز، دید اندازه‌گیری و اصلاح تکمیلی انجام می‌شود.
آموزش عملی
بیمار باید بتواند لنز را با رعایت بهداشت در چشم بگذارد، خارج و در صورت چندبارمصرف‌بودن، تمیز و نگهداری کند.
معاینه پیگیری
راحتی، کیفیت دید، سلامت قرنیه و نحوه قرارگیری لنز پس از شروع استفاده دوباره بررسی می‌شوند.
لنزهای تخصصی ممکن است به چند جلسه تنظیم نیاز داشته باشند.
آموزش استفاده و نگهداری
پیش از تماس با لنز
- دست‌ها را با آب و صابون بشویید.
- دست‌ها را با حوله‌ای تمیز و بدون پرز کاملاً خشک کنید.
- ناخن‌ها را تمیز و کوتاه نگه دارید.
- لنز راست و چپ را جابه‌جا نکنید.
هنگام استفاده
- فقط از لنزی استفاده کنید که برای شما تجویز و فیت شده است.
- برنامه ساعات استفاده و تعویض لنز را رعایت کنید.
- با لنز نخوابید، مگر آنکه پزشک صریحاً نوع و برنامه دیگری تجویز کرده باشد.
- هنگام دوش‌گرفتن، شنا یا استفاده از استخر و جکوزی لنز را خارج کنید.
- لنز را با بزاق مرطوب نکنید.
- از قطره‌ای که برای لنز مناسب نیست استفاده نکنید.
شست‌وشو و نگهداری
- لنز را با آب شیر، آب معدنی یا محلول خانگی نشویید.
- فقط از محلول توصیه‌شده استفاده کنید.
- هر بار از محلول تازه استفاده کنید و محلول قدیمی را دوباره پر نکنید.
- محلول‌های مختلف را بدون توصیه متخصص با یکدیگر ترکیب نکنید.
- جا‌لنزی را طبق آموزش تمیز، خشک و در زمان مناسب تعویض کنید.
- تاریخ مصرف لنز و محلول را رعایت کنید.
در صورت بروز هر یک از علائم زیر، لنز را خارج کنید و برای ارزیابی سریع اقدام کنید:
- درد چشم
- قرمزی قابل‌توجه
- حساسیت به نور
- ترشح
- کاهش یا تاری ناگهانی دید
- احساس جسم خارجی مداوم
- اشک‌ریزش شدید
- ایجاد لکه سفید روی قرنیه
- تورم پلک
- ناراحتی‌ای که پس از خارج‌کردن لنز برطرف نمی‌شود
در این شرایط، لنز را دوباره در چشم نگذارید و بدون تجویز پزشک از قطره‌های کورتونی یا آنتی‌بیوتیک استفاده نکنید.
عفونت قرنیه در مصرف‌کنندگان لنز ممکن است سریع پیشرفت کند و به بینایی آسیب برساند.
آیا لنز تماسی برای همه مناسب است؟
افراد زیر ممکن است به ارزیابی یا مراقبت بیشتری نیاز داشته باشند:
- مبتلایان به خشکی چشم کنترل‌نشده
- افراد دارای التهاب یا عفونت فعال
- کسانی که توانایی رعایت بهداشت لنز را ندارند
- شاغلان در محیط‌های بسیار آلوده یا پرگردوغبار
- افراد دارای سابقه زخم یا عفونت قرنیه
- بعضی بیماران پس از جراحی چشم
- افراد دارای حساسیت شدید سطح چشم
- مصرف‌کنندگان برخی داروهای مؤثر بر اشک یا قرنیه
خدمات مرتبط با اپتومتری و لنز تماسی
سنجش بینایی
ارزیابی دید دور و نزدیک و بررسی عملکرد بینایی هر دو چشم.
تعیین شماره عینک
بررسی عیوب انکساری و تعیین نسخه متناسب با نیازهای بینایی.
فیت لنز تماسی
انتخاب و ارزیابی لنز براساس شکل قرنیه، سطح چشم و نیاز فرد.
لنزهای تخصصی
بررسی گزینه‌هایی مانند RGP و اسکلرال در شرایط مناسب.
لنز قوز قرنیه
بررسی گزینه‌های اصلاح دید برای قرنیه‌های نامنظم و قوز قرنیه.
آموزش و پیگیری
آموزش استفاده، خارج‌کردن، تمیزکردن و نگهداری صحیح لنز.
دید دقیق‌تر، با انتخاب آگاهانه
نوع اصلاح بینایی و لنز تماسی باید براساس شرایط چشم و نیازهای بینایی هر فرد تعیین شود.