مرکز فوق تخصصی چشم پزشکی بصیر
الکتروفیزیولوژی چشم
آزمون‌های الکتروفیزیولوژی، پاسخ‌های الکتریکی شبکیه، عصب بینایی و مسیر انتقال پیام بینایی به مغز را ثبت می‌کنند.
الکتروفیزیولوژی چشم چیست؟
آزمون‌های الکتروفیزیولوژی، پاسخ‌های الکتریکی شبکیه، عصب بینایی و مسیر انتقال پیام بینایی به مغز را ثبت می‌کنند.
پزشک ممکن است این بررسی‌ها را زمانی درخواست کند که علت کاهش دید با معاینات و تصویربرداری‌های معمول به‌طور کامل مشخص نشده باشد.
الکتروفیزیولوژی چشم شامل چند نوع آزمون است که هرکدام بخش متفاوتی از سیستم بینایی را ارزیابی می‌کنند.
الکترورتینوگرافی یا ERG
ERG فعالیت الکتریکی سلول‌های شبکیه را در پاسخ به نور اندازه‌گیری می‌کند. این آزمون در تشخیص و پیگیری بعضی بیماری‌های ارثی یا اکتسابی شبکیه کاربرد دارد.
بررسی عملکرد شبکیه
ERG می‌تواند اطلاعاتی درباره نحوه پاسخ سلول‌های شبکیه به محرک نوری در اختیار پزشک قرار دهد.
پتانسیل برانگیخته بینایی یا VEP
VEP پاسخ مغز به محرک بینایی را از طریق الکترودهای قرارگرفته روی پوست سر ثبت می‌کند.
این آزمون برای بررسی عملکرد عصب بینایی و مسیر انتقال پیام از چشم تا مغز به‌کار می‌رود.
بررسی مسیر بینایی
در این آزمون پاسخ سیستم بینایی به محرک مشخص بررسی می‌شود تا اطلاعات بیشتری درباره عملکرد عصب بینایی و مسیرهای بینایی فراهم شود.
الکترواکولوگرافی یا EOG
EOG تغییرات الکتریکی چشم را هنگام حرکت دادن چشم‌ها بین دو نقطه ثبت می‌کند.
این آزمون برای بررسی عملکرد بعضی لایه‌های شبکیه و تشخیص برخی بیماری‌های خاص درخواست می‌شود.
انواع اصلی آزمون‌های الکتروفیزیولوژی
ERG
ثبت فعالیت الکتریکی شبکیه در پاسخ به نور.
VEP
ثبت پاسخ مغز به محرک بینایی و بررسی مسیر انتقال پیام بینایی.
EOG
ثبت تغییرات الکتریکی چشم هنگام حرکت بین دو نقطه.
مهم‌ترین کاربردهای الکتروفیزیولوژی چشم
- بررسی بعضی بیماری‌های ارثی شبکیه
- ارزیابی عملکرد کلی شبکیه
- بررسی عصب بینایی و مسیرهای بینایی
- کمک به یافتن علت کاهش دید نامشخص
- ارزیابی بینایی کودکان یا بیمارانی که انجام بعضی آزمون‌های معمول برای آنان دشوار است
خدمات کودکان و بیماران کم‌توان در همکاری
در کودکان و بیمارانی که همکاری محدودی دارند، نوع آزمون و شیوه انجام آن متناسب با سن و توانایی بیمار انتخاب می‌شود.
حضور همراه و آرام‌بودن محیط می‌تواند به انجام دقیق‌تر آزمون کمک کند؛ بااین‌حال کیفیت نتیجه تا حدی به توجه، ثابت‌ماندن و همکاری بیمار وابسته است.
نوع آزمون و نحوه اجرای آن با توجه به شرایط بیمار و توانایی او برای همکاری تعیین می‌شود.
نحوه انجام آزمون
بسته به نوع آزمون، الکترودهایی روی پوست اطراف چشم، پیشانی یا سر و گاهی در تماس با سطح چشم قرار می‌گیرند.
سپس بیمار به نورهای چشمک‌زن، تصاویر یا الگوهای مشخص نگاه می‌کند تا پاسخ الکتریکی مربوط به سیستم بینایی ثبت شود.
قرار دادن الکترودها
محل قرارگیری الکترودها بر اساس نوع آزمون تعیین می‌شود.
ارائه محرک بینایی
بیمار به نور، تصاویر یا الگوهای مشخص نگاه می‌کند.
ثبت پاسخ
پاسخ الکتریکی سیستم بینایی ثبت و برای تفسیر پزشکی آماده می‌شود.
آمادگی‌های لازم پیش از آزمون
- مدت آزمون براساس نوع بررسی متفاوت است و ممکن است از حدود نیم ساعت تا چند ساعت طول بکشد.
- در برخی آزمون‌ها بازکردن مردمک یا مدتی سازگاری با تاریکی لازم است.
- موها و پوست صورت باید تمیز و بدون مواد آرایشی، کرم، ژل یا اسپری مو باشند.
- عینک، سوابق پزشکی و نتایج آزمون‌های قبلی را همراه داشته باشید.
- درباره داروهای مصرفی و توانایی همکاری بیمار هنگام تعیین وقت اطلاع دهید.
اگر مردمک باز شود، تاری دید و حساسیت به نور ممکن است چند ساعت ادامه داشته باشد و رانندگی مناسب نباشد.
نکات مهم پیش از مراجعه
نوع دقیق آزمون و آمادگی‌های اختصاصی هنگام تعیین وقت اعلام می‌شود. بنابراین توصیه‌های مرکز و کارشناس را متناسب با آزمون موردنظر دنبال کنید.
اگر بیمار کودک است یا همکاری محدودی دارد، هنگام تعیین وقت این موضوع را با مرکز در میان بگذارید تا آزمون مناسب و شرایط لازم برای انجام آن در نظر گرفته شود.
تفسیر نتایج الکتروفیزیولوژی چشم
نتایج آزمون‌های الکتروفیزیولوژی باید در کنار علائم بیمار، معاینه چشم، سوابق پزشکی و سایر یافته‌های تشخیصی تفسیر شوند.
انتخاب نوع آزمون نیز بر اساس سؤال بالینی و شرایط هر بیمار انجام می‌شود.
ارزیابی دقیق عملکرد سیستم بینایی
نوع آزمون الکتروفیزیولوژی و آمادگی‌های لازم بر اساس شرایط بیمار و نظر پزشک تعیین می‌شود.