امروزه بسیاری از افراد ساعت‌های زیادی را با رایانه، لپ‌تاپ و مانیتور کار می‌کنند. یکی از مشکلات شایع در میان افرادی که مدت طولانی به صفحه‌نمایش نگاه می‌کنند، خشکی و خستگی چشم است.
سوزش، احساس وجود جسم خارجی در چشم، قرمزی، تاری دید موقت و اشک‌ریزش از علائمی هستند که ممکن است هنگام کار طولانی‌مدت با رایانه ایجاد شوند.
خبر خوب این است که با رعایت چند نکته ساده می‌توان این علائم را تا حد زیادی کاهش داد.
چرا کار با رایانه باعث خشکی چشم می‌شود؟
هنگام نگاه کردن به صفحه‌نمایش، معمولاً تعداد دفعات پلک زدن کاهش پیدا می‌کند. در نتیجه، لایه اشکی چشم سریع‌تر تبخیر شده و سطح چشم خشک می‌شود.
همچنین عواملی مانند هوای خشک، استفاده از کولر یا بخاری، جریان مستقیم هوا به سمت صورت و فاصله نامناسب از مانیتور می‌توانند علائم خشکی چشم را تشدید کنند.
قانون ۲۰-۲۰-۲۰ را رعایت کنید
یکی از توصیه‌های ساده برای کاهش خستگی چشم، قانون ۲۰-۲۰-۲۰ است.
هر ۲۰ دقیقه، حدود ۲۰ ثانیه به جسمی در فاصله حداقل ۲۰ فوتی (حدود ۶ متر) نگاه کنید.
این کار به عضلات چشم فرصت استراحت می‌دهد و باعث می‌شود مدت زمان تمرکز مداوم روی صفحه‌نمایش کاهش پیدا کند.
بیشتر پلک بزنید
هنگام کار با رایانه، آگاهانه بیشتر پلک بزنید. پلک زدن باعث پخش شدن لایه اشکی روی سطح چشم و حفظ رطوبت آن می‌شود.
اگر متوجه می‌شوید هنگام کار تقریباً بدون پلک زدن به صفحه خیره می‌شوید، هر چند دقیقه یک‌بار چند پلک آرام و کامل داشته باشید.
مانیتور را در فاصله و ارتفاع مناسب قرار دهید
بهتر است مانیتور در فاصله مناسبی از چشم قرار داشته باشد و قسمت بالایی صفحه تقریباً هم‌سطح چشم یا کمی پایین‌تر باشد.
نگاه کردن کمی رو به پایین می‌تواند باعث شود سطح کمتری از چشم در معرض هوا قرار بگیرد و در برخی افراد به کاهش تبخیر اشک کمک کند.
نور محیط را تنظیم کنید
تفاوت شدید بین روشنایی صفحه‌نمایش و محیط اطراف می‌تواند باعث خستگی چشم شود.
از کار کردن در اتاق کاملاً تاریک با یک مانیتور بسیار روشن خودداری کنید. همچنین بازتاب نور پنجره یا چراغ‌ها روی صفحه را کاهش دهید.
روشنایی مانیتور را نیز متناسب با نور محیط تنظیم کنید؛ روشن‌تر بودن صفحه لزوماً به معنی بهتر بودن آن برای چشم نیست.
جریان مستقیم هوا را از چشم دور کنید
باد مستقیم کولر، پنکه یا بخاری می‌تواند تبخیر اشک را افزایش دهد و خشکی چشم را بیشتر کند.
اگر امکان دارد، محل قرارگیری میز و مانیتور را طوری تنظیم کنید که جریان هوا مستقیماً به صورت و چشم‌ها برخورد نکند.
در صورت نیاز از اشک مصنوعی استفاده کنید
افرادی که دچار خشکی چشم هستند ممکن است با توصیه چشم‌پزشک از اشک مصنوعی استفاده کنند.
اگر مجبور هستید به‌طور مکرر از قطره استفاده کنید، بهتر است درباره انتخاب نوع مناسب قطره با چشم‌پزشک یا داروساز مشورت کنید؛ به‌خصوص اگر قطره حاوی مواد نگهدارنده باشد.
زمان استفاده مداوم از صفحه‌نمایش را کاهش دهید
استراحت کوتاه و منظم بهتر از این است که چند ساعت بدون وقفه با رایانه کار کنید.
در زمان استراحت، به جای اینکه از رایانه به تلفن همراه بروید، بهتر است چند دقیقه به فاصله دور نگاه کنید یا از محیط کار فاصله بگیرید.
آب کافی بنوشید و خواب کافی داشته باشید
کم‌آبی بدن و کمبود خواب می‌توانند احساس ناراحتی و خستگی چشم را بیشتر کنند. داشتن خواب کافی، مصرف مایعات مناسب و رعایت سبک زندگی سالم می‌تواند به سلامت عمومی چشم کمک کند.
البته خشکی چشم همیشه فقط به دلیل کار با رایانه ایجاد نمی‌شود و عواملی مانند افزایش سن، بعضی داروها، مشکلات پلک و سطح چشم و برخی بیماری‌ها نیز می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
چه زمانی باید به چشم‌پزشک مراجعه کرد؟
اگر خشکی چشم با رعایت این نکات برطرف نمی‌شود یا علائم شدید و مداوم هستند، بهتر است چشم‌پزشک وضعیت سطح چشم را بررسی کند.
همچنین در صورت بروز درد شدید چشم، کاهش دید، قرمزی قابل‌توجه یا حساسیت شدید به نور باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
جمع‌بندی
برای جلوگیری از خشکی چشم هنگام کار با رایانه، لازم نیست استفاده از کامپیوتر را به‌طور کامل کنار بگذارید. رعایت چند عادت ساده مانند پلک زدن منظم، قانون ۲۰-۲۰-۲۰، تنظیم مناسب مانیتور، کاهش تابش و بازتاب نور، دور نگه داشتن جریان مستقیم هوا از چشم و استراحت‌های منظم می‌تواند به کاهش علائم کمک کند.
اگر با وجود رعایت این نکات، خشکی چشم ادامه داشت، علت آن ممکن است فراتر از استفاده از رایانه باشد و بهتر است توسط چشم‌پزشک بررسی شود.
