علائم چشمی نیازمند مراجعه فوری

قرمزی، درد، تاری دید یا اشک‌ریزش چشم همیشه نشانه یک بیماری خطرناک نیستند؛ اما گاهی این علائم می‌توانند نشانه مشکلی باشند که به بررسی فوری نیاز دارد. تشخیص تفاوت میان ناراحتی‌های خفیف و نشانه‌های هشداردهنده اهمیت زیادی دارد، زیرا در برخی بیماری‌های چشمی، تأخیر در درمان ممکن است باعث کاهش دائمی بینایی شود.

۱. کاهش یا از دست دادن ناگهانی بینایی

کاهش ناگهانی دید در یک چشم یا هر دو چشم، حتی اگر بدون درد باشد، یک علامت هشدار جدی است. این وضعیت ممکن است با تاری شدید، تاریک شدن بخشی از میدان دید یا ناتوانی ناگهانی در دیدن همراه شود.

برخی از علت‌های احتمالی عبارت‌اند از:

• اختلال در خون‌رسانی به شبکیه یا عصب بینایی
• جداشدگی شبکیه
• افزایش ناگهانی فشار داخل چشم
• برخی مشکلات عصبی یا عروقی مؤثر بر بینایی

۲. درد شدید یا ناگهانی چشم

درد شدید چشم، به‌ویژه اگر ناگهانی باشد یا با سردرد، تهوع، استفراغ، تاری دید یا دیدن هاله اطراف چراغ‌ها همراه شود، می‌تواند نشانه یک وضعیت اورژانسی مانند افزایش حاد فشار داخل چشم باشد.

درد چشم همراه با حساسیت شدید به نور، کاهش دید یا استفاده از لنز تماسی نیز باید جدی گرفته شود؛ زیرا بعضی عفونت‌ها و التهاب‌های چشمی در صورت تأخیر در درمان ممکن است به قرنیه آسیب برسانند.

برای تسکین خودسرانه از قطره‌های چشمی، به‌ویژه قطره‌های حاوی کورتون یا قطره‌های بی‌حس‌کننده، استفاده نکنید؛ مگر اینکه پزشک برای همان وضعیت مشخص تجویز کرده باشد.

۳. جرقه‌های نوری، مگس‌پران و احساس پرده روی دید

دیدن نقاط، رشته‌ها یا لکه‌های شناور در میدان دید که به آن‌ها مگس‌پران گفته می‌شود، گاهی با تغییرات طبیعی داخل چشم مرتبط است. با این حال، ایجاد ناگهانی تعداد زیادی مگس‌پران، مشاهده جرقه‌های نوری یا احساس سایه و پرده روی بخشی از میدان دید می‌تواند نشانه پارگی یا جداشدگی شبکیه باشد.

• افزایش ناگهانی تعداد لکه‌های شناور
• جرقه‌های نور در گوشه میدان دید
• سایه‌ای که از کنار میدان دید گسترش پیدا می‌کند
• کاهش ناگهانی دید یا تار شدن بخشی از تصویر

۴. قرمزی چشم همراه با درد، تاری دید یا حساسیت به نور

قرمزی ساده چشم ممکن است به علت خشکی، حساسیت یا تحریک سطح چشم ایجاد شود؛ اما قرمزی همراه با درد، افت دید، حساسیت قابل‌توجه به نور، سردرد یا تهوع به بررسی فوری نیاز دارد.

این ترکیب علائم ممکن است با مشکلاتی مانند موارد زیر مرتبط باشد:

• التهاب داخل چشم
• عفونت یا زخم قرنیه
• افزایش حاد فشار داخل چشم
• عفونت‌های شدید چشمی در شرایط خاص

اگر از لنز تماسی استفاده می‌کنید و دچار قرمزی، درد یا تاری دید شده‌اید، لنز را خارج کنید و فوراً برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید. تا زمان بررسی، دوباره از لنز استفاده نکنید.

۵. ضربه به چشم یا ورود جسم خارجی

ضربه با توپ، مشت، ابزار یا اجسام پرتاب‌شده می‌تواند باعث آسیب به قرنیه، خون‌ریزی داخل چشم، شکستگی اطراف کاسه چشم یا صدمه به شبکیه شود. گاهی آسیب جدی بدون علامت واضح در ابتدای حادثه اتفاق می‌افتد.

در صورت کاهش دید، درد قابل‌توجه، خون‌ریزی، تغییر شکل مردمک، دوبینی یا ناتوانی در باز کردن چشم پس از ضربه، مراجعه فوری ضروری است.

۶. ورود مواد شیمیایی به چشم

تماس چشم با مواد شوینده، سفیدکننده‌ها، اسیدها، مواد قلیایی یا سایر مواد شیمیایی می‌تواند در مدت کوتاهی باعث آسیب جدی به سطح چشم شود. در این وضعیت نباید برای پیدا کردن نوع ماده یا رسیدن به مرکز درمانی، شست‌وشو را به تأخیر انداخت.

1. بلافاصله چشم را با مقدار فراوان آب تمیز و ولرم یا محلول مناسب شست‌وشوی چشم بشویید.
2. شست‌وشو را دست‌کم ۲۰ دقیقه ادامه دهید و در صورت نیاز، هنگام شست‌وشو پلک‌ها را به‌آرامی باز نگه دارید.
3. اگر لنز تماسی به‌آسانی خارج می‌شود، آن را خارج کنید؛ اما برای این کار شست‌وشو را به تأخیر نیندازید.
4. پس از شروع شست‌وشوی فوری، برای ارزیابی اورژانسی اقدام کنید.

برای خنثی کردن ماده شیمیایی، ماده دیگری به چشم اضافه نکنید و از قطره‌های خودسرانه استفاده نکنید.

۷. دوبینی ناگهانی یا تغییر غیرعادی مردمک

دوبینی تازه و ناگهانی، به‌ویژه اگر با سردرد شدید، افتادگی پلک، تفاوت جدید اندازه مردمک‌ها، ضعف اندام‌ها، اختلال تکلم یا عدم تعادل همراه باشد، ممکن است نشانه یک مشکل عصبی جدی باشد.

در این شرایط فوراً با اورژانس تماس بگیرید. اگر علائم عصبی ناگهانی وجود دارد، زمان شروع آن‌ها را ثبت کنید و منتظر برطرف شدن خودبه‌خودی دوبینی نمانید.

۸. علائم هشداردهنده دیگر

برخی نشانه‌های دیگر نیز بسته به شدت و شرایط همراه، به ارزیابی فوری نیاز دارند؛ از جمله:

• تورم شدید پلک همراه با تب، درد یا محدودیت حرکت چشم
• بیرون‌زدگی ناگهانی چشم یا درد هنگام حرکت دادن آن
• ترشح شدید همراه با درد و کاهش بینایی
• درد و افت دید پس از جراحی یا تزریق داخل چشمی
• هرگونه افت ناگهانی و غیرقابل‌توضیح در کیفیت بینایی

چه زمانی باید به اورژانس مراجعه کرد؟

اگر هر یک از علائم زیر را تجربه کردید، ارزیابی فوری پزشکی را در اولویت قرار دهید:

• از دست دادن یا کاهش ناگهانی بینایی
• درد شدید چشم، به‌خصوص همراه با تهوع یا تاری دید
• جرقه‌های نوری و مگس‌پران جدید همراه با سایه یا پرده روی دید
• آسیب نافذ، ضربه شدید یا ورود جسم خارجی به چشم
• تماس چشم با مواد شیمیایی
• دوبینی ناگهانی همراه با سردرد شدید یا علائم عصبی
• قرمزی دردناک چشم همراه با کاهش دید یا حساسیت شدید به نور

برای محافظت از بینایی چه کار کنیم؟

• از عینک محافظ هنگام کار با ابزار، مواد شیمیایی و فعالیت‌های پرخطر استفاده کنید.
• لنزهای تماسی را طبق دستورالعمل بهداشتی استفاده و نگهداری کنید.
• قطره‌های چشمی، به‌خصوص داروهای تجویزی، را بدون راهنمایی پزشک تغییر ندهید.
• در صورت ابتلا به بیماری‌هایی مانند دیابت، معاینات دوره‌ای چشم را جدی بگیرید.
• در صورت تغییر ناگهانی دید، مراجعه پزشکی را به امید بهبود خودبه‌خودی به تأخیر نیندازید.

جمع‌بندی

بسیاری از ناراحتی‌های چشمی قابل‌درمان هستند، اما بعضی از آن‌ها به اقدام سریع نیاز دارند. کاهش ناگهانی بینایی، درد شدید چشم، جرقه‌های نوری و پرده روی دید، آسیب چشمی و تماس با مواد شیمیایی را جدی بگیرید. تشخیص علت علائم تنها با معاینه و بررسی پزشکی امکان‌پذیر است.

این مطلب با هدف افزایش آگاهی تهیه شده و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان توسط پزشک نیست.